Αρχεία Ελληνικής Ιατρικής

Τελ. ενημέρωση:

29-Apr-2026

Αρχ Ελλ Ιατρ, 43(4), Ιούλιος-Αύγουστος 2026, 535-543

ΕΙΔΙΚΟ ΑΡΘΡΟ

Αλγόριθμος χειρισμού ασθενών με πιθανή αλλεργική ρινίτιδα στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας
Ενδείξεις παραπομπής

Ν. Παπανικολάου,¹ Α. Τατσιώνη,² Ι. Τσιλιγιάννη,³ Ξ. Αγγελίδης,⁴ Σ. Βασιλειάδου,⁵ Δ. Βούρδας,⁶ Μ.Β. Δήμου,⁵ Μ. Γκάγκα,⁷ Χ. Γρηγορέας,⁸Τ. Καψάλη,⁸ Φ. Καψούλη,⁹ Μ. Κατωτομιχελάκης,¹⁰ Ι. Κωνσταντινίδης,¹¹ Ι. Κωνσταντινίδης,¹² Σ. Λουκίδης,¹³ Π. Μαγγίνα,⁵ Μ. Μακρής,⁴Ε. Μανουσάκης,⁵ Π. Μαραγκουδάκης,¹⁴ Ν. Μήκος,¹⁵ Δ. Μήτσιας,⁵ Π. Μπακάκος,¹⁶ Α. Πάγκαλος,¹⁷Β. Παπανικολάου,¹⁸ Ε. Παρασκάκης,¹⁹
Γ. Παρασκευόπουλος,²⁰ Ε. Προκοπάκης,²¹ Ν. Ροβίνα,¹⁶ Κ. Σαμίτας,⁷ Α. Σινανιώτης,⁹Σ. Σταματάκη,²² Ν. Στρατιδάκης,²³ Ε. Στεφανάκη,²⁴Α. Συρίγου,²⁵ Π. Φράγκος,²⁶ Φ. Ψάρρος,²⁷ Π. Ξεπαπαδάκη,⁵ J. Bousquet,^28–31 Ν.Γ. Παπαδόπουλος⁵
¹Εταιρεία Γενικής/Οικογενειακής Ιατρικής Ελλάδος «Ο Ιπποκράτης», Αθήνα
²Εργαστήριο Έρευνας στη Γενική Ιατρική και την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, Τμήμα Ιατρικής, Σχολή Επιστημών Υγείας, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Ιωάννινα
³Κλινική Κοινωνικής και Οικογενειακής Ιατρικής, Τομέας Κοινωνικής Ιατρικής, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Κρήτης, Ηράκλειο, Κρήτη
⁴Μονάδα Αλλεργιολογίας «Δ. Καλογερομήτρος», Β΄ Κλινική Δερματικών και Αφροδίσιων Νοσημάτων, Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «Αττικόν», Αθήνα
⁵Μονάδα Αλλεργιολογίας και Κλινικής Ανοσολογίας, Β΄ Παιδιατρική Κλινική, Γενικό Νοσοκομείο Παίδων «Π. & Α. Κυριακού», Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα
⁶Αλλεργιολογικό Τμήμα, 251 Γενικό Νοσοκομείο Αεροπορίας, Αθήνα
⁷7η Πνευμονολογική Κλινική, Γενικό Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών «Η Σωτηρία», Αθήνα
⁸Ιδιωτικό Ιατρείο Αλλεργιολογίας, Αθήνα
⁹Αλλεργιολογικό Τμήμα, Γενικό Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών «Η Σωτηρία», Αθήνα
¹⁰Πανεπιστημιακή Ωτορινολαρυγγολογική (ΩΡΛ) Κλινική, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Αλεξανδρούπολης, Ιατρική Σχολή, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Αλεξανδρούπολη
¹¹Β' ΩΡΛ Κλινική, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Νοσοκομείο «Παπαγεωργίου», Θεσσαλονίκη
¹²ΩΡΛ Κλινική Χειρουργικής Κεφαλής και Τραχήλου, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Νοσοκομείο «ΑΧΕΠΑ», Θεσσαλονίκη
¹³Β' Πνευμονολογική Κλινική, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο «Αττικόν», Αθήνα
¹⁴Β' ΩΡΛ Κλινική, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο «Αττικόν», Αθήνα
¹⁵Αλλεργιολογικό Τμήμα, Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Λαϊκό», Αθήνα
¹⁶Α' Πνευμονολογική Κλινική, Γενικό Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών «Η Σωτηρία», Ιατρική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα¹⁷Ιδιωτικό Ιατρείο ΩΡΛ, Άγιος Νικόλαος, Κρήτη
¹⁸Α' ΩΡΛ Κλινική, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα
¹⁹Παιδοπνευμονολογική Μονάδα, Παιδιατρική Κλινική, Πανεπιστήμιο Κρήτης, Ηράκλειο, Κρήτη
²⁰Αλλεργιολογικό Τμήμα, 401 Γενικό Στρατιωτικό Νοσοκομείο Αθηνών, Αθήνα
²¹Τμήμα ΩΡΛ, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Κρήτης, Ηράκλειο, Κρήτη
²²ΩΡΛ Κλινική, «Ευρωκλινική Παίδων», Αθήνα
²³Τομέας Φαρμακευτικής Τεχνολογίας, Σχολή Φαρμακευτικής, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα
²⁴Παιδιατρική Κλινική, Γενικό Νοσοκομείο «Βενιζέλειο Πανάνειο», Ηράκλειο, Κρήτη
²⁵Μονάδα Αλλεργιολογίας και Κλινικής Ανοσολογίας, Γ΄ Παθολογική Κλινική, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα
²⁶Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος, Ιδιωτικό Φαρμακείο, Αθήνα
²⁷Αλλεργιολογικό Τμήμα, Ναυτικό Νοσοκομείο Αθηνών, Αθήνα
²⁸ARIA, Montpellier
²⁹MASK-air, Montpellier, Γαλλία
³⁰Institute of Allergology, Charité-Universitätsmedizin Berlin, Corporate Member of Freie Universität Berlin, Humboldt-Universität zu Berlin, Berlin
³¹Fraunhofer Institute for Translational Medicine and Pharmacology ITMP, Immunology and Allergology, Berlin, Γερμανία

H αλλεργική ρινίτιδα (ΑΡ) αποτελεί μια από τις πιο συχνές χρόνιες παθήσεις παγκοσμίως, με σημαντική επίπτωση και στην Ελλάδα. Παρά τη συχνότητά της, συχνά υποδιαγιγνώσκεται και υποτιμάται. Επιβαρύνει τόσο τους ασθενείς όσο και το σύστημα υγείας, καθώς πολλοί προχωρούν σε αυτοθεραπεία, που συνήθως είναι αναποτελεσματική. Η διάγνωση της ΑΡ στηρίζεται κυρίως σε τυπικά συμπτώματα και στη χρονικότητά τους. Η ταξινόμησή της σύμφωνα με τις οδηγίες της ARIA (Allergic Rhinitis and its Impact on Asthma) βοηθά στη διαχείριση και περιλαμβάνει τη διάκριση ανάμεσα στη διαλείπουσα ή την επίμονη μορφή και στην ήπια ή τη μέτριας-σοβαρής βαρύτητας μορφή. Αν και η φαινοτυπική προσέγγιση προσφέρει ακρίβεια, δεν είναι απαραίτητη στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας (ΠΦΥ). Η θεραπεία περιλαμβάνει αποφυγή αλλεργιογόνων, φαρμακοθεραπεία (κυρίως ρινικά κορτικοστεροειδή και αντιισταμινικά) και, όταν ενδείκνυται, ειδική ανοσοθεραπεία. Η συμμόρφωση των ασθενών είναι γενικά χαμηλή, γεγονός που δυσχεραίνει τον έλεγχο της νόσου. Υποστηρικτικά μέσα, όπως οι ρινικές πλύσεις, συμβάλλουν στην ανακούφιση των συμπτωμάτων. Η παρακολούθηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία γίνεται με την οπτική αναλογική κλίμακα (VAS). Η ελληνική ομάδα ARIA στοχεύει στη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ διεθνών οδηγιών και ελληνικής πρακτικής, προωθώντας κοινές κατευθύνσεις και αλγόριθμους για τη βελτίωση της φροντίδας. Στρατηγικός στόχος είναι η ενίσχυση του ρόλου της ΠΦΥ και του γενικού ιατρού στην ολιστική και αποτελεσματική διαχείριση της αλλεργικής ρινίτιδας.

Λέξεις ευρετηρίου: Αλλεργική ρινίτιδα, Διάγνωση ρινίτιδας, Θεραπεία ρινίτιδας, Πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Ρινίτιδα.